Speluitleg schapendrijven voor dummies

Binnen de toegestane tijd. Een magische samenwerking tussen handler en hond. De spannende wedstrijd met regels en denkbeeldige lijnen. De soms eigenzinnige schapen op een parcours met hindernissen. En dat wat op het spel staat: de aftrekpunten of zelfs diskwalificatie van de handler en hond. Verdiep u in de gratis ‘spoedcursus’ voor dummies!

Parcours van de semi finale; Engels parcours

Met de stem of met fluitsignaal stuurt de handler bij de startpost de hond naar rechts (of naar links) voor de ‘outrun’. De behendige border collie gaat als een speer over de rechterkant (of linkerkant) van het veld, om uit te komen bij de schapen achterin het land. Daar bij de ‘fetchpaal’ zijn schapen ‘opgezet’, liefst zo dat het koppel niet gaat dwalen. Het zijn vijf schapen waarvan twee een halsband dragen.

’s Morgens tijdens de briefing heeft de jury uiteengezet waar de accenten liggen in het hanteren van de spelregels. De handler weet precies waar hij zijn hond op sturen moet; in gelijkmatig tempo naar achter, in een perfecte gebogen lijn naar rechts, om ongestoord achter de schapen uit te komen. Een hond die 360 meter zonder hapering te laten overbruggen is al een hele opdracht. Elk extra commando om een gedesoriënteerde hond te corrigeren kost punten. Outrun: 20 punten maximaal.

De handler is erop gebrand ‘crossen’ te verhoeden. Dat betekent dat de border collie de denkbeeldige lijn tussen handler en schapen niet mag overschrijden en niet over de lijn gaat waar de schapen nog zullen gaan. Handler en hond in balans als de veer van een kompas; zo bewegen zij zich ten opzichte van elkaar.

Achter in het veld gaat de outrun over in de ‘lift’: het moment dat de hond de schapen in beweging zet. De lift is slechts een kort moment van de wedstrijd maar dit eerste contact tussen hond en schapen is cruciaal. De handler focust op een beheerste lift, wetend dat het stabiliteit schept in het koppel schapen. Lift: 10 punten maximaal.

Dan begint de ‘fetch’. Een hond in controle geeft precies de juiste druk op het koppel. Is behoedzaam en domineert tegelijkertijd. Bijten lijdt tot diskwalificatie. De schapen moeten in regelmatig tempo en in een rechte lijn op de ‘fetchpoort’ afkomen om er vervolgens netjes door te gaan. Voor het nemen van obstakels in een run kan slechts eenmalig een poging worden gedaan. De fetch is volbracht wanneer schapen en hond een strakke draai gemaakt hebben om de startpost en handler heen. Fetch: 20 punten maximaal.

Vervolgens worden de schapen op een driehoekig parcours tussen twee poorten gedreven. Elke zijde van de ‘drive’ is 140 meter lang en aan het eind staat een poort waar de schapen tussen door moeten. De lange rechte drive zijde wordt de ‘crossdrive’ genoemd. Gelijkmatige controle en geen poorten missen; daar stuurt de handler op aan. Drive: 30 punten maximaal.

Na de outrun, fetch en drive heeft de hond ruim een kilometer afgelegd. Als de schapen in beheerst tempo over het parcours zijn gegaan heeft dat zo’n 8 tot 10 minuten geduurd. De tijdlimiet voor de run staat op 15 minuten. De handler kent het schema en bewaart rust voor de laatste drie onderdelen. Hond en handler zijn verbonden in vertrouwen en overwicht.

Pas tijdens de ‘shed’ mag de handler zijn post verlaten: zo gauw het eerste schaap de scheidingsring binnenkomt. In de scheidingsring met een diameter van 32 meter is het de bedoeling dat de hond twee schapen zonder halsband scheidt van de groep. Van groot belang is dat de handler bij de shed slechts assisteert; dat de hond kracht en initiatief toont. Een succesvolle shed is pas geldig als alle schapen op dat moment in de ring zijn. De hond moet de afgescheiden schapen onder zijn hoede houden tot het ‘okay’ van de jury. Shed: 10 punten maximaal.

Na de shed volgt het ‘pennen’. De handler neemt het koord vast om daarmee de poort open te trekken en laat niet los tot de alle schapen in de omheinde ‘pen’ gedreven zijn. De handler mag de schapen nooit aanraken: de hond moet het werk doen. Schapen erin, poort dicht en verder naar de single. Pen: 10 punten maximaal.

De single is verwant aan de shed. De bedoeling is dat de hond een schaap met halsband scheidt van de groep. Een succesvolle single is pas geldig als alle vijf schapen op dat moment in de ring zijn. De hond moet het afgescheiden schaap onder zijn hoede houden tot het ‘okay’ van de jury. Een indrukwekkende vertoning die ons hartelijke applaus verdiend! Single: 10 punten maximaal.

Parcours finale: Engels parcours met dubbele outrun

De uiteenzetting van dit verhaal is beknopter; u bent inmiddels een insider geworden. De finale is feite een variant op de semi finale. De basis: outrun, lift, fetch, drive, shed en pen komen terug maar de uitdagingen zijn gecompliceerder en de uitvoeringen net even anders. Er zijn dan ook 170 punten te verdienen. De hond legt ruim 2 kilometer af en handler heeft in samenwerking met de hond een half uur voor de run.

Tijdens de finale zijn twee koppels schapen ‘opgezet’ met ieder 10 schapen. Beide koppels op flinke afstand; 600 meter vanaf de startpost; schuinweg links en rechts. In het belang van de dieren wordt deze afstand ingekort als weersomstandigheden daarom vragen. Na de eerste outrun over rechts (of over links) volgt de lift en fetch door de fetchpoort tot bij de witte paal op 20 meter van de fetchpoort.

Daar aangekomen, op 150 meter van de startpost, krijgt de hond het commando ‘look back’. Dit is het signaal om ‘om te kijken’ en de tweede outrun in te zetten naar het andere koppel. In principe een lastige, tegennatuurlijke opdracht want de hond moet het contact met het eerste koppel verbreken. De tweede outrun gaat over links (of over rechts, afhankelijk van de eerste outrun). De hond zal zich richten op het tweede koppel voor een gecontroleerde lift. Op die manier stuurt de hond het tweede koppel in een strakke lijn door de fetchpoort naar de wachtende groep. De fetch wordt afgerond door de 20 schapen netjes om de startpost te drijven.

Dan volgt de drive over drie zijdes met een totale lengte van 450 meter door twee poorten. Vervolgens de shed in de scheidingsring met een doorsnee van 37 meter. Zodra alle schapen in deze ring zijn kan het ‘afpellen’ beginnen. Hond heeft regie, handler assisteert. De bedoeling is dat de vijf schapen met halsband overblijven in de ring. De hond scheidt ze van die zonder halsband. Puntverlies volgt zodra een schaap met halsband de cirkel verlaat.

Deze vijf schapen moeten tot slot ‘gepend’ worden. Penpoort open, schapen erin, poort dicht: ‘done’! Een klaterend applaus en een diepe buiging voor dit samenwerkingsverband!

Bron: Wedstrijden Schapendrijven: regels en interpretaties.
© tekstwerkvanan